Pinhole Kamera Nedir ?

Pinhole, objektifsiz fotoğraf demektir ve en eski fotoğraf tekniklerinden biridir.

İngilizce’de iğne deliği (pinhole), fotoğraf literatüründe ise karanlık oda ya da karanlık kutu (Camera Obscura) adıyla anılan fotoğraf tekniği aslında oldukça basit bir ilkeye dayanır. Söz konusu ilke, bugünkü bilgilerimize göre, yaklaşık olarak milattan önce beşinci yüzyıldan beri bilinmektedir. Çinli düşünür Mo Ti, deneysel gözlemleri sonucunda, karanlık bir ortama açılan küçük bir delikten giren ışığın dışarıda bulunan ışıklı nesnenin tümüyle baş aşağı bir yansımasını meydana getirdiğini yazmıştı.

Gerek teknik, gerekse tanım çok basittir: Karanlık oda/kutu fotoğrafı, objektifsiz fotoğraftır. Bilinen fotoğraf makinelerindeki objektiflerin yerini, 0,25-1 mm çapındaki bir delik alır. Işık bu delikten geçer ve karanlık ortam sağlayan kameranın içinde bulunan ışığa duyarlı yüzey üzerinde bir görüntü oluşturur.

Sözü edilen iğne deliğinin karşısına bir fotoğraf filmi ya da fotoğraf kâğıdı koyduğumuz zaman, artık kutumuz fotoğraf çekmeye hazırdır.

Malzemeler

Elbetteki öncelikle olmazsa olmaz aletlerimiz....

Ve diğer ana malzemeler.....

1- Siyah renkli tabaka
2- 120 film  kağıdı
3- Boş 135 mm film kutusu
4- Dolu 135 film kutusu
5- Kamera kutusu olarak şeker kutusu

Kutu Seçimi

Pinhole kamera yapmaya başlamak için öncelikle sağlam bir kutu edinilmelidir. Kutunun büyüklüğü kullanılacak olan ışığa duyarlı malzemenin boyutuna göre ayarlanabilir. Eğer 35mm standart bir film kullanılacaksa yapılacak olan kameranın çok da büyük olmasına gerek yoktur. 120 roll filmlerde biraz daha büyükçe bir kamera yapmak için orta büyüklükte bir kavanoz boyutlarında bir kutu yeterli olacaktır. Film yerine fotoğraf kartı kullanılacaksa eğer, kutu boyutlarını da ona göre daha da büyültmek gereklidir, örneğin 1 kg’lık Nescafe Classic’in silindir kutusu bu iş için biçilmiş kaftandır adeta. Kart üzerine çekim yapan kişiler genelde kartı ikiye veya dörde bölerek kullanır, bu sizin zevkinize ve kullanım kolaylığına kalmış bir durumdur.

Biz bu yazımızda aşağıdaki resimde gördüğünüz kutuyu kullanacağız.

Hazır Taslaklar

Kamera yapımı için hazır kutu aramak yerine gerekli ölçülere göre kendiniz de sunta veya mukavva gibi malzemelerden kendi kutunuzu yapabilirsiniz. Ya da bir diğer çözüm ise internetten hazır taslakları indirip, bunları bir mukavva üzerine bastırdıktan sonra kesip, biçip, katlayarak kendi kutunuzu yapmaktır. Bu taslaklarda verilen boyutlar tam kullanılacak film boyutuna göre olduğundan oldukça kullanışlı olabilir.

Model PEYOTE Download

Model MOTHER Download

Model LIVINGSTONE Download

Model PABLO Download

Diyelim ki kullanacağınız filme göre ya da keyfinize göre bir kutu seçtiniz veya kendiniz yapmaya karar verdiniz, burada en önemli konu ölçüler. Bu ölçümleri optik bilginizi kullanarak kendiniz de yapabileceğiniz gibi en iyisi ölçüleri hesaplamak için tasarlanmış web sitelerini kullanmaktır. Biz bu yazıda mrpinhole.com isimli siteyi kullanacağız. Hazır bir kutu seçtiyseniz objektif olarak kullanacağınız deliğin çapını, kendiniz kutu yapmaya karar verdiyseniz ise kullanılacak filme göre kutu boyutlarını bu siteden hesaplayacağız.

Hesaplama Yapmak İçin Gerekli Ölçülerin Tespiti

Hesaplarımızı yapmak için belirli ölçümler var, bunlar:

• Focal Length: odak uzaklığı olarak çevirebileceğimiz bu değer film ile delik arasındaki uzaklıktır. Bu uzaklık filme düşecek ışığın alanını ve bakış açısını belirler.

• Pinhole Diameter: objektif yerine kullanılacak olan iğne deliğinin çapıdır, diyafram gibi düşünülebilir. Fotoğrafın keskinliğini ve ışık şiddetini belirler. Eğer olması gereken çaptan büyük delik kullanılırsa pozlama süresi düşer fakat fotoğraf flu çıkar, olması gerekenden küçük bir çapta delik kullanılır ise fotoğrafta kabul edilemez düzeyde parlamalar meydana gelebilir.

• f Stop: odak uzaklığının delik çapına oranıdır ve pozlama süresini belirleyen unsurdur.

• Film Dimension: kullanılacak olan filmin boyutlarıdır. Örneğin 35mm film için 36x24mm’dir.

• Angle of View: Fotoğrafın bakış açısı olup, filme düşecek olan maksimum açıyı temsil eder.

• Coverage: film üzerine düşecek olan ışığık halkasının çapı denebilir. Eğer bu çap film çapından küçükse, fotoğraf film üzerinde bir halka içerisinde kalmış olup kenarlar ışık almadığından siyah çıkacaktır.

Kutu  Ölçülerini Belirleyelim

Bize gereken bilgileri öğrendikten sonra ölçümlere başlayabiliriz. Elinizde hazır bir kutu var ve açılması gereken deliğin çapını öğrenmek istiyorsanız “Focal Length” yani odak uzaklığı değerini kullanarak bunu öğrenebilirsiniz. Bunun için http://www.mrpinhole.com/wiz.php adresine gidin ve Focal Length’i seçin. Birim olarak MM’yi seçtikten sonra deliğin bulunacağı yer ile filmin konulacağı alan arasındaki mesafeyi ölçüp mm cinsinden yazın. Bir sonraki sayfada sizden filmin boyutları istenecektir. Tüm fotoğraf dükkanlarından kolayca bulabileceğiniz 35mm bir film kullanıyorsanız filmin yüksekliği 24mm, genişliği ise 36mm’dir. MM cinsinden bu değerleri de girdikten sonra “OK” butonuna bastığınızda size bilmeniz gereken tüm değerler verilecektir. Makinanızın bakış açısını görebileceğiniz gibi size gerekli olan delik çapını ve bir kenara not etmeniz gereken f Stop değerini öğrenebilirsiniz. Kendiniz bir kutu yapacaksanız “Camera Design Calculater” ile kullanacağınız değerleri girerek yaptığınız kameranın bakış açısı, f Stop değerleri gibi bilgileri görebilirsiniz.

Biz profesyonel anlamda bir pinhole kamera yapmayacağımız için yapımımıza devam edelim.

Filmi Yerleştirelim

Filmin yada fotoğraf kartının konulacağı yer deliğin tam arkasına denk gelmelidir ve deliği ortalamalıdır ki ışık doğru bir şekilde yüzey üzerinde yayılabilsin. İnternette bulabileceğiniz şablonlarda genellikle 35mm film için bir sarım düzeneği bulunur, böylece pozlamayı yaptıktan sonra filmi kutusundan elle sararak bir sonraki pozlamaya hazır hale getirebilirsiniz. Kendi dizayn ettiğiniz kutularda da benzer bir film sarma mekanizması kurmak pratiklik açısından oldukça yarar sağlayacaktır. Aksi halde her pozlama işleminden sonra karanlık odaya girmeli ve filmi ya da kartı uygun boyutlarda keserek elle yerleştirmelisiniz. Bu da herhangi bir dış mekanda yalnızca bir fotoğraf hakkınız olacağı anlamına gelir ki bunu aşmak için fotoğrafı çektikten sonra filmi sarabileceğiniz bir sistem kurmak önemlidir.

Pinhole’de fotoğrafa estetik kazandırmak için uygulanabilecek birkaç efekten biri de filmi içbükey ya da dışbükey olarak kutu içerisine yerleştirmektir. İçbükey olarak yerleştirilen filmde görüntü dış bükey olarak çıkacak ve balık gözü efektine benzer bir etki yaratacaktır. Dış bükey yerleştirilen filmde ise tam tersi olarak içbükey bir görüntü oluşacaktır. Bu yöntem pinhole fotoğraflarında en sık kullanılan fotoğrafa müdahale yöntemidir. Ünlü pinhole fotoğrafçısı Ahmet Selim Sabuncu tarafından da sıklıkla kullanıldığı görülebilir.

Kullanacağımız dolu ve boş olmak üzere iki filmi yanyana getirelim.

İki film rulomuzu birbirine birleştirelim.

Çektiğimiz fotoğraflar, bir rulodan diğerine geçecek.

Daha sonra kullanılmış bir filmden istifade ederek, kutukuzun giriş ve çıkış yerlerinin mesafesini resimdeki gibi ayarlayacağız.

Kutumuzun giriş ve çıkış yerlerini keselim.

Kestiğimiz uçları düzeltelim. Filmimizin zarar görmemesi için uç kısımlara kadife parçalar yapıştıralım.

Arak zemini siyak kartonla kapatalım.

Filmimizi kabaca yerleştirelim ve kontrol edelim.

Şimdi kutumuzun giriş ve çıkış kısmına dikkat ederek filmimizi güzelce yerleştirelim.

Dışarıdan görünüşü böyle olmalıdır. Bantla sabitleyelim.

İç taraftan görünüşü böyle olmalı.

Sayacımızı Ekleyelim

Filmden ince bir parça keselim.

Kestiğimiz parçayı giriş kısmına yapıştıralım. Ana amacımız filmin kazayla içeri girmesini önlemektir. Sayacın nasıl çalışacağını yazımızn sonunda göreceksiniz.

Kameramızın sağına soluna iyice bakalım ve kontrol edelim.

Pinhole’de fotoğrafa estetik kazandırmak için uygulanabilecek birkaç efekten biri de filmi içbükey ya da dışbükey olarak kutu içerisine yerleştirmektir. İçbükey olarak yerleştirilen filmde görüntü dış bükey olarak çıkacak ve balık gözü efektine benzer bir etki yaratacaktır. Dış bükey yerleştirilen filmde ise tam tersi olarak içbükey bir görüntü oluşacaktır. Bu yöntem pinhole fotoğraflarında en sık kullanılan fotoğrafa müdahale yöntemidir.

Objektif Niyetine İğne Deliği Açalım

Kamera niyetine kullanacağınız kutunuz hazır, o halde sıra geldi deliğin açılma işlemine. Bu işlem için yapmanız gereken şey kutuya doğrudan iğne deliğini açmamaktır, çünkü kutunun kalınlığının olması, tam olarak istenilen boyutta delik açılamaması, deliğin çapaklı olması gibi istenmeyen durumlar söz konusu olabilir. Onun yerine kutunun üzerinde deliği konuşlandırmayı düşündüğünüz bölgede 1-1,5 santimetre çapında bir delik açıp bu deliği alüminyum folyo ile kaplayabilirsiniz. Alüminyum folyoda ihtiyacınız olan büyüklükteki deliği açmak çok daha kolay olacaktır, ve deliğin önünden ve arkasından geçireceğiniz bir düzeltme işlemi ile daha çapaksız bir delik açabilirsiniz. Uygun boyutta delik açmak oldukça zordur, bunun için iğne ucunu kullanabilirsiniz elbette ama tam doğru büyüklükte deliği açmak için çapı bilinen boyutlardaki cisimleri kullanmanız tavsiye edilir. Örneğin 0.20mm kalınlığındaki bağlama telleri kullanılabilir bu işlemi gerçekleştirmek üzere.

Aşağıda resimde görüldüğü üzere deliği açacağımız yeri tespit edelim.

Yüzeyde küçük bir delik açalım.



Alüminyum folyo ile deliği kapatalım.

Alüminyum folyo üzerinde iğne ile delik açalım.

Deliğin kenarlarını açılmaya karşı kuvvetlendirelim.

İğne deliğin ortalı olması gerekmektedir.

Kutumuzun kenarlarının filmimize zarar vermemesi için gerekirse kadife benzeri bir kumaşla kaplandığı yeri kontrol edelim. Delme işlemi esnasında zarar görmemiş olmalıdır.

Deliği hazır ettikten sonra pozlama dışında ışık almaması için bir kapak tasarımı düşünmelisiniz. İsterseniz deliğin üzerini kapatacak şekilde ama istenildiğinde açılıp kapanabilir bir elektrik bantı yapıştırabilirsiniz. Ya da kartondan sürgülü bir açma kapama sistemi dizayn edebilirsiniz. Unutmayın, kapağı açıp kapatarak pozlama yapılacağından bu işlemi yaparken kutunun fazla sallanmaması gerekiyor ki fotoğraflarda herhangi bir bozukluk, bulanıklık olmasın. Ama aynı zamanda da kapalıyken kutu içerisine kesinlikle ışık geçirmemeli de.

Pozlama Süresi

Tüm bu işlemleri hallettikten sonra geriye filminizi yerleştirip fotoğrafı çekmek kalıyor. Peki ama pozlama süreleri? Bunu öğrenmek için yine mr.pinhole sitesine bir göz atmak gereklidir, fakat en iyi pozlama zaman içerisinde ışığa göre deneme-yanılma yoluyla alışkanlık sonucu kendi tahminleriniz ile yapılan olacaktır. Yine de bilimsel değerler için http://www.mrpinhole.com/exposure.php adresine gidiyoruz ve kameramızı tasarlarken not ettiğimiz “f stop” değerini girip tablo oluşturuyoruz.  Oluşturulan tabloda f2.8, f8, f16 gibi bilinen diyafram değerlerinin ışık durumlarına göre pozlama süreleri ve sizin makinenizin diyafram değerine göre karşılığı verilecektir. Örneğin f2.8 diyafram açıklığında 1/250 saniye pozlama yapmanız gereken durumda pinhole kameranız eğer f140 diyafram değerine sahip ise deliği 10 saniye açık bırakıp pozlama yapmanız gerekmektedir. Tabii bu dönüşüm için fotoğrafı çekmeden önce yanınızda bir dijital fotoğraf makinesi yada ışığı ölçen ve ona göre pozlama değerleri veren pozometre bulundurulması gerekir.

KODAK Film veya Kart                                          Açık/Güneşli          Bulutlu/Kapalı

TRI-X Pan, T-MAX 400                                             1-2 saniye               4-8 saniye

ROYAL Pan Film 4141 (ESTAR Thick Base)                  1-2 saniye               4-8 saniye

T-MAX 100 Film                                                       2-4 saniye               8-16 saniye

KODABROMIDE Paper, F2                                         2 dakika                   8 dakika

Fotoğraf Çekimi

Doğru pozlama yapmak için yanınıza aldığınız Dijital fotoğraf makinenizi pinhole’de kullandığınız filmin ISO değerine ayarlayın ve diyafram öncelikli modda diyafram aralığınızı f2.8’e getirin. Buna karşılık gelen pozlama süresini öğrenip tabloya bakın ve pinhole kameranızda ne kadar süre pozlama yapacağınızı öğrenin. Daha sonra pinhole kameranızda deliği öğrendiğiniz süre boyunca açık tutarak pozlamayı yapabilirsiniz.

Pinhole fotoğrafçılığında pozlama iğne deliğini ışık alacak şekilde açıp-kapatarak yapılmaktadır. Bunu yapmak için deliğin  önündeki ışık almaması için yapıştırılan bant, yada hazırlanmış kapak açılır, belirlenen pozlama süresi boyunca beklenir ve ardından delik tekrar kapatılır. Bu sayede pozlama yapılmış olur. Fazla pozlama için delik daha uzun süre, az pozlama için ise daha kısa süre açık tutulmalıdır. Deliğin açık kalma süresi genelde 1-2 saniyeden 10-15 dakikaya kadar çıkabildiği için bu süre içerisinde çekilen cismin hareket etmemesi önemlidir. Ancak, pozlama süresi uzun olduğundan çeşitli uzun pozlama veya ışık efektleriyle gerçeküstü fotoğraflar da oluşturulabilir. Pinhole’de otomatik olarak filmi saran bir mekanizma olmadığından dolayı üst üste pozlama gibi deneysel yöntemler de fotoğrafa uygulanabilir. Böylece klasik fotoğrafçılıktan ziyade farklı sonuçlar da alınabilir.

Kameramız şu an açıldı ve görüntüden yansıyan ışık iğne deliğinden geçerek film üzerine düşmektedir.

Pozlama süresi bitince kapak takımını hareket ettirerek kameramızı kapatıyoruz.

Bir resim karesi yaklaşık 21 çıt sesinden sonra yerini yenisine bırakmaktadır. Unutmamak için hatırlatıcı bir not yapıştırabilirsiniz.

Pinhole Kamera Yapım Videosu - Örnek 1

Pinhole Kamera Yapım Videosu - Örnek 2

Kaynak sayfalar burada ve buradadır; teşekkür ederiz.